Επιστολή σχετικά με την Οθωμανική προπαγάνδα υπό τη μορφή θρησκευτικής οργάνωσης.

Ἀριθ. 108 Βέρνη 2.Ι.1920 Κύριε ὑπουργέ , Πρὸ δύο περίπου ἐτῶν εἶχον ἔν τινι ἐκθέσει μου πληροφορή- σει τὴν Ὑ. Ἐξοχότητα ὅτι μοὶ ἐγένετο γνωστὸν τότε ἐξ ἐκμυστηρεύσεως ση- μαίνοντος Ὀθωμανοῦ τινος, ὅστις ἦτο εἰς τὴν μυστικὴν μας ὑπηρεσίαν, ὅτι Ὀθωμανικὴ προπαγάνδα ὑπὸ τύπον θρησκευτικῆς ὀργανώσεως, εἶχεν εἰσχωρήσει εἰς τὰ ἀποικιακὰ κράτη τῆς Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας καὶ εἰργάζετο δραστηρίως ὅπως ἐξεγείρῃ εἰς ἐπανάστασιν τοὺς ἐν αὐτοῖς ὀθωμανοὺς τὸ θρήσκευμα κα- τοίκους, ὅτι ἡ ὀργάνωσις αὐτή, ἀπὸ ὀπαδοὺς τῶν νεοτούρκων κατηρτισμένη ἦτο ὑπὸ τὰ κελεύσματα καὶ τὴν διεύθυνσιν τῆς Γερμανικῆς κυβερνήσεως ἐχού- σης ἐν αὐτῇ καὶ ἰδίους πράκτορας. Ταῦτα εἶχον ἀνακοινώσει καὶ εἰς τοὺς τότε πρέσβεις Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας, οἵτινες ἐν τούτοις ἐθεώρουν τὴν ὀργά- νωσιν ταύτην μόνον θρησκευτικῆς ὑφῆς, μὴ ἔχουσαν δὲ οὐδεμίαν μετὰ τῶν Γερμανῶν σχέσιν. Ἤδη ἡ ἄνω ὀργάνωσις μετέφερε τὸ κέντρον αὐτῆς ἐν Ἑλβε- τίᾳ. Ἀλλ'ἐπειδὴ ἡ ἐπαφὴ αὐτῆς μὲ τὰς ἀποικίας διὰ τῆς Μεσογείου εἶναι δυσχερής, λόγῳ τοῦ ἐλέγχου τῶν συμμάχων καὶ τῆς λογοκρισίας, ἐσχημάτισαν γραμμὴν ἐπικοινωνίας μὲ τὰς Ἰνδίας καὶ τὴν Ἀσίαν, διὰ Βερολίνου - Στοκ- χόλμης - Μόσχας - Περσίας καὶ Αὐγανιστάν. Τὸ κίνημα ηὐνόει τὰ σχέδια τῶν Ρώσσων μπολσεβίκων, διὸ καὶ ἐδέχθησαν οὗτοι τὴν συνεργασίαν, διὰ τὴν ἐκ- τέλεσιν τῶν σκοπῶν των. Ἀγὼν κοινὸς δοξασίαι διάφοροι. Καὶ τὰς μὲν Ἰνδίας δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ θίξουν, ἀποκοπείσης ἐγκαίρως πά- σης ἐπαφῆς. Μένει ὅμως ἐπὶ τοῦ παρόντος ἡ Ἀσιατικὴ Τουρκία καὶ λοιπὰ γειτνιάζοντα μέρη εἰς ἃ διὰ τοῦ κινήματος τοῦ Μουσταφᾶ Κεμὰλ ἐδημιουργή- θη κοινὸν ἔδαφος δράσεως. Τὴν μεταξὺ μπολσεβίκων καὶ πανισλαμιστῶν προ- σέγγισιν ἐπραγματοποίησε τὸ δημοκρατικὸν κόμμα τῆς Περσίας - πολέμιον τῆς τελευταίας Ἀγγλο-Περσικῆς συμβάσεως, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Τακῆ-Ζαδὲ δρῶντος ἐν Βερολίνῳ, ἐξεπέμφθη δὲ πρὸς τοῦτο εἰς Μόσχαν ὁ ἐκ Βακοῦ Πέρ-